Ethanol Blending India: ભારતે (India) નિર્ધારિત સમય કરતાં વહેલા પેટ્રોલમાં 20 ટકા ઇથેનોલ મિશ્રણ કરવાનો લક્ષ્યાંક એટલે કે E20 હાંસલ કરી લીધો છે. હવે કેન્દ્ર સરકાર આગામી તબક્કા માટે સજ્જ થઈ રહી છે, જેમાં E22, E25, E27 અને ભવિષ્યમાં E30 સુધી પહોંચવાનો રોડમેપ તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય (Ministry of Petroleum and Natural Gas) ના જણાવ્યા અનુસાર, આ ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ પ્રોગ્રામ વૈજ્ઞાનિક રીતે પ્રમાણિત છે અને તેની સતત દેખરેખ રાખવામાં આવી રહી છે.
ઇથેનોલ મિશ્રણથી દેશની અર્થવ્યવસ્થાને મોટો ટેકો
ભારત હાલમાં પોતાની જરૂરિયાતનું લગભગ 87 થી 88 ટકા ક્રૂડ ઓઇલ વિદેશોથી આયાત કરે છે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26માં દેશે આશરે 232 થી 240 મિલિયન મેટ્રિક ટન ક્રૂડ ઓઇલની આયાત કરી હતી, જેના પર અંદાજે 134.7 અબજ ડોલર એટલે કે 11.2 લાખ કરોડ રૂપિયાનો જંગી ખર્ચ થયો હતો. રશિયા (Russia), ઇરાક (Iraq), સાઉદી અરેબિયા (Saudi Arabia), યુએઇ (UAE) અને અમેરિકા (USA) ભારતને તેલ સપ્લાય કરતા મુખ્ય દેશો છે. જૂન 20store6ના તાજેતરના આંકડા મુજબ, એકલું રશિયા જ ભારતીય આયાતમાં 38 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે.
આવા સમયે ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ પ્રોગ્રામ ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ રહ્યો છે. અત્યાર સુધીમાં આ યોજનાને કારણે દેશને 1.4 લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુની વિદેશી મુદ્રા (Foreign Exchange) બચાવવામાં સફળતા મળી છે.
1500 કરોડ લીટરનો નવો ટાર્ગેટ અને માળખાકીય પરિવર્તન
સરકારે આ વર્ષે ઇથેનોલ મિશ્રણ કાર્યક્રમ હેઠળ આશરે 1,500 કરોડ લીટર ઇથેનોલ ખરીદવાનો લક્ષ્યાંક રાખ્યો છે, જેને કર્ણાટક હાઈકોર્ટ (Karnataka High Court) દ્વારા પણ સમર્થન આપવામાં આવ્યું છે. આ અતિભવ્ય લક્ષ્યને પહોંચી વળવા માટે દેશભરમાં રોકાણકારોએ હજારો કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે નવા ઇથેનોલ પ્લાન્ટ સ્થાપ્યા છે. દેશમાં શેરડીનો રસ, ગોળ, મકાઈ અને તૂટેલા ચોખા (Broken Rice) જેવા કૃષિ ઉત્પાદનોમાંથી મોટા પાયે ઇથેનોલ તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યું છે.
ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગના પાંચ મુખ્ય ફાયદા
તેલ આયાત બિલમાં ઘટાડો: પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનું પ્રમાણ વધતા ક્રૂડ ઓઇલની આયાત ઘટશે, જેનાથી દેશના અબજો ડોલર બચશે.
વૈશ્વિક કટોકટીથી રક્ષણ: સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ (Strait of Hormuz) માં તણાવ કે ખાડી દેશોના યુદ્ધ જેવા સંકટો સમયે ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા મજબૂત રહેશે.
ખેડૂતોની આવકમાં વૃદ્ધિ: મકાઈ, શેરડી અને અનાજની માંગ વધતા ગ્રામીણ અર્થતંત્રને સીધો વેગ મળશે.
વિદેશી હૂંડિયામણની બચત: અત્યાર સુધીમાં થયેલી 1.4 લાખ કરોડની બચત આગામી સમયમાં E30 ના અમલ સાથે હજુ વધશે.
કાર્બન ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો: ઇથેનોલ એક ગ્રીન ફ્યુઅલ (Biofuel) હોવાથી પર્યાવરણ પ્રદૂષણ ઘટાડવામાં અને ભારતના સ્વચ્છ ઉર્જાના લક્ષ્યોને પૂરા કરવામાં મદદરૂપ છે.
પડકારો અને ભવિષ્યની દિશા
જો કે, 1500 કરોડ લીટરના ઉત્પાદન માટે મોટા પાયે કાચા માલની જરૂર પડશે, જેથી અન્ન અને બળતણ વચ્ચે સંતુલન જાળવવું પડશે. આ ઉપરાંત E25 અને E30 ઇંધણ માટે ઓટોમોબાઈલ કંપનીઓએ વાહનોના એન્જિનમાં તકનીકી ફેરફારો કરવા પડશે. સોશિયલ મીડિયા પર E20 પેટ્રોલથી એન્જિન બગડવા અંગે ફેલાતી અફવાઓને ભારત પેટ્રોલિયમ (BPCL) અને મંત્રાલયે સંપૂર્ણપણે ભ્રામક અને વૈજ્ઞાનિક આધાર વગરની ગણાવી છે. ભારત હવે બ્રાઝિલ (Brazil) ના મોડલનો અભ્યાસ કરીને ફ્લેક્સ ફ્યુઅલ વાહનો માટે E85 અને શુદ્ધ ઇથેનોલ આધારિત E100 ઇંધણ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે.
