Tobacco Side Effects: વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (World Health Organization – WHO) ના એક રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતમાં દર વર્ષે આશરે 13.5 લાખ લોકોના મોત તમાકુના સેવનથી થતી બીમારીઓને કારણે થાય છે. આ અહેવાલમાં એવું પણ બહાર આવ્યું છે કે આશરે 26.7% ભારતીયો કોઈને કોઈ સ્વરૂપે તમાકુનો ઉપયોગ કરે છે. તમાકુના કારણે કેન્સરનું જોખમ સતત રહે છે, છતાં લોકો તેના વ્યસની બની જાય છે. દર વર્ષે 31 મેના રોજ વિશ્વ તમાકુ નિષેધ દિવસ (World No Tobacco Day) મનાવવામાં આવે છે, જેનો મુખ્ય હેતુ લોકોને આ જીવલેણ વ્યસન સામે જાગૃત કરવાનો છે.
નિષ્ણાતોની ચેતવણી: શરૂઆતના લક્ષણોને ઓળખો
આ ગંભીર વિષય પર દિલ્હીની એક્શન કેન્સર હોસ્પિટલના હેડ એન્ડ નેક ઓન્કો સર્જરી વિભાગના નિષ્ણાત ડો. કિરણ જોશી સાથે ખાસ વાતચીત કરવામાં આવી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે શરૂઆતના લક્ષણોને નજરઅંદાજ કરવાને કારણે મોટી સંખ્યામાં દર્દીઓ ત્યારે હોસ્પિટલ પહોંચે છે જ્યારે બીમારી છેલ્લા સ્ટેજ પર પહોંચી ગઈ હોય છે. ભારતમાં ખાસ કરીને સ્મોકલેસ ટોબેકો એટલે કે ગુટખા અને ખૈનીના કારણે ઓરલ કેન્સરના કેસ ઝડપથી વધી રહ્યા છે. સિગારેટ, બીડી ઉપરાંત ગુટખા અને પાન મસાલા પણ મોં, ગળું અને ફેફસાના કેન્સર માટે જવાબદાર છે.
કેન્સરના આ 10 લક્ષણો ક્યારેય નજરઅંદાજ ન કરો:
મોંમાં લાંબા સમય સુધી છાલા રહેવા: જો મોંના છાલા 2 થી 3 અઠવાડિયા સુધી રૂઝાય નહીં, તો તે ઓરલ કેન્સરની શરૂઆત હોઈ શકે છે.
મોંની અંદર સફેદ કે લાલ ડાઘ: મોંની અંદર આવા પેચ દેખાવા તે પ્રી-કેન્સરની સ્થિતિ દર્શાવે છે.
મોં ખોલવામાં તકલીફ: તમાકુ ખાનારાઓમાં મોં ઓછું ખૂલવું તે ઓએસએમએફ (OSMF) જેવી ગંભીર સમસ્યા હોઈ શકે છે.
ગળવામાં તકલીફ: ખોરાક કે પાણી ગળતી વખતે દુખાવો થવો તે ગળા કે ફૂડ પાઇપના કેન્સરની નિશાની હોઈ શકે.
સતત ગળામાં ખરાશ: લાંબા સમય સુધી ગળામાં ખરાશ રહે અને દવાથી પણ આરામ ન મળે તો તપાસ કરાવો.
અવાજમાં ફેરફાર: અવાજ ઘોઘરો થઈ જવો કે અચાનક બદલાઈ જવો એ પણ એક ચેતવણી છે.
વારંવાર ઉધરસ આવવી: ખાસ કરીને ધૂમ્રપાન કરનારાઓમાં સતત ઉધરસ આવવી એ ફેફસાના કેન્સરનું લક્ષણ હોઈ શકે છે.
અચાનક વજન ઘટવું: કોઈપણ કારણ વગર ઝડપથી વજન ઓછું થવું તે શરીરમાં ગંભીર બીમારીનો સંકેત છે.
મોં કે ગરદનમાં ગાંઠ: મોં, જડબા કે ગરદનના ભાગે નાની ગાંઠ અનુભવાય તો તે કેન્સર વધી રહ્યું હોવાનું સૂચવે છે.
દાંત અને પેઢામાં સોજો કે દુખાવો: પેઢામાંથી લોહી આવવું કે સતત દુખાવો રહેવાને સામાન્ય ન ગણવો જોઈએ.
ભારતમાં વધતું જોખમ અને બચાવનો માર્ગ
ભારતમાં ખાસ કરીને ઉત્તર ભારત (North India) અને ગ્રામીણ વિસ્તારોના યુવાનોમાં ગુટખાનું ચલણ ઘણું વધારે છે. જો કે, સારી બાબત એ છે કે તમાકુ છોડ્યા પછી શરીર ધીમે-ધીમે રિકવર થાય છે અને કેન્સરનું જોખમ ઘટી જાય છે. તંદુરસ્ત જીવનશૈલી અને નિયમિત તપાસ જ આ બીમારીથી બચવાનો એકમાત્ર અચૂક માર્ગ છે.
