Iran Oil Sale: આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલ (Crude Oil) ના રાજકારણમાં મોટો ઉલટફેર જોવા મળી રહ્યો છે. હોર્મુઝની નાકાબંધી (Hormuz Blockade) ખતમ થયા બાદ ઈરાને (Iran) વૈશ્વિક તેલ બજારમાં ભારે ધૂમ મચાવી છે. ઈરાને પ્રતિ બેરલ 5 ડોલરનું આકર્ષક ડિસ્કાઉન્ટ આપવાની ખાસ ફોર્મ્યુલા અપનાવી છે. આ આક્રમક રણનીતિને કારણે ઈરાને છેલ્લા 15 દિવસમાં તેલ વેચવાની બાબતમાં સાઉદી અરેબિયા (Saudi Arabia) અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) જેવા દિગ્ગજ દેશોને પણ પાછળ છોડી દીધા છે.
માત્ર 15 દિવસમાં 50 મિલિયન બેરલ તેલનું વેચાણ
ટેન્કર્સ ટ્રેકર્સ (TankerTrackers) ના અહેવાલ મુજબ, અમેરિકા (America) સાથે થયેલી મહત્ત્વપૂર્ણ ડીલ બાદ ઈરાને તેલ નિકાસની ગતિમાં અભૂતપૂર્વ વધારો કર્યો છે. છેલ્લા 15 દિવસમાં ઈરાને કુલ 50 મિલિયન બેરલ તેલ વેચી દીધું છે. દૈનિક સરેરાશ જોવામાં આવે તો, ઈરાન અત્યારે પ્રતિદિન 3 મિલિયન બેરલથી વધુ તેલ વેચી રહ્યું છે. તેની સરખામણીએ સાઉદી અરેબિયા અને યુએઈ (UAE) જેવા મોટા ઉત્પાદક દેશો હાલમાં રોજનું માત્ર 1 થી 2 મિલિયન બેરલ તેલ જ વેચી શક્યા છે. ઈરાની સંસદના સ્પીકર મોહમ્મદ બાઘેર કાલિબાફ (Mohammad Bagher Ghalibaf) ના જણાવ્યા અનુસાર, દેશ અત્યારે 20 ટકા વધુ કિંમતે તેલ વેચી રહ્યો છે, જે તેમની અર્થવ્યવસ્થા માટે બૂસ્ટર સમાન છે.
60 દિવસની અસ્થાયી છૂટછાટનો મહત્તમ લાભ લેવાનો ટાર્ગેટ
અમેરિકા સાથે થયેલી નવી સમજૂતી હેઠળ ઈરાનને અસ્થાયી ધોરણે માત્ર 60 દિવસ માટે તેલ વેચવાની છૂટ આપવામાં આવી છે. ઈરાનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય આ મર્યાદિત સમયગાળાનો ઉપયોગ કરીને મહત્તમ તેલ વેચી નાખવાનો છે, જેથી દેશની આર્થિક સ્થિતિને ઝડપથી મજબૂત કરી શકાય. મહેર ન્યૂઝ એજન્સી (Mehr News Agency) ના અહેવાલો અનુસાર, ઈરાને આ 15 દિવસમાં 3 અબજ ડોલર (આશરે 333 અબજ રૂપિયા) નું તેલ વેચ્યું છે. ખાસ વાત એ છે કે ઈરાને આ વેપાર ચાઈનીઝ કરન્સી (Chinese Currency – Yuan) માં કર્યો છે, જેથી ભવિષ્યમાં અમેરિકા પરની નિર્ભરતા સંપૂર્ણપણે ઘટાડી શકાય.
ખાર્ગ આઇલેન્ડથી તેલનો સપ્લાય અને બિચોલિયાઓની ભૂમિકા
અહેવાલો અનુસાર, ઈરાન હાલમાં તે તેલનો સપ્લાય કરી રહ્યું છે જે અગાઉથી જ ટેન્કરોમાં લોડ થયેલું હતું. આ તેલનો મોટાભાગનો જથ્થો હોર્મુઝ નજીક આવેલા ઈરાનના મુખ્ય ઓઈલ ટર્મિનલ ખાર્ગ આઇલેન્ડ (Kharg Island) દ્વારા મોકલવામાં આવી રહ્યો છે. પ્રખ્યાત સમાચાર સંસ્થા રોઇટર્સ (Reuters) ના રિપોર્ટ અનુસાર, ઈરાન આ તેલ વેચવા માટે મધ્યસ્થીઓ એટલે કે બિચોલિયાઓ (Middlemen) નો સહારો લઈ રહ્યું છે. આ બિચોલિયાઓ એશિયાઈ દેશોની મોટી ઓઈલ કંપનીઓ સાથે સીધો સંપર્ક સાધી રહ્યા છે અને તેમને આંતરરાષ્ટ્રીય માર્કેટ રેટ કરતાં પ્રતિ બેરલ 5 ડોલર સસ્તું તેલ આપવાની ઓફર કરી રહ્યા છે. જૂન મહિનાના મધ્યમાં વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડની કિંમત 76 ડોલર પ્રતિ બેરલ હતી, ત્યારે ઈરાન માત્ર 70 ડોલર પ્રતિ બેરલે ઓઈલ વેચી રહ્યું હતું.
પ્રતિબંધો પહેલાની અને અત્યારની સ્થિતિ
ઈરાન ઓર્ગેનાઈઝેશન ઓફ ધ પેટ્રોલિયમ એક્સપોર્ટિંગ કન્ટ્રીઝ (OPEC) નું સભ્ય છે. અમેરિકી પ્રતિબંધો લાગુ થયા તે પહેલા ઈરાનને રોજનું 4 મિલિયન બેરલ તેલ વેચવાની મંજૂરી હતી, જ્યારે સાઉદી અરેબિયા પાસે 9 મિલિયન બેરલનો ક્વોટા હતો. જોકે, અમેરિકાના કડક પ્રતિબંધોને કારણે ચીન (China) સિવાય દુનિયાના અન્ય દેશોએ ઈરાન પાસેથી તેલ ખરીદવાનું બંધ કરી દીધું હતું. હવે આ નવી ડીલથી ઈરાનની તેલ બજારમાં જોરદાર વાપસી થઈ છે.
