Donald Trump: અમેરિકાના (America) રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને (Donald Trump) સુપ્રીમ કોર્ટ તરફથી (Supreme Court) એક મોટો કાનૂની આંચકો લાગ્યો છે. અદાલતે મંગળવારે ટ્રમ્પના એ એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડરને (Executive Order) સંપૂર્ણપણે રદ કરી દીધો છે, જેમાં તેમણે જન્મના આધારે મળતી અમેરિકન નાગરિકતાને (Birthright Citizenship) સીમિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતે પોતાના ચુકાદામાં બંધારણના ૧૪મા સુધારાની (14th Amendment) દાયકાઓ જૂની કાનૂની વ્યાખ્યાને જ યોગ્ય ઠેરવી છે, જેના હેઠળ અમેરિકાની ધરતી પર જન્મ લેનારા લગભગ તમામ બાળકોને આપોઆપ નાગરિકતા મેળવવાનો કાનૂની અધિકાર મળે છે.
પદ સંભાળતાની સાથે જ લીધો હતો નિર્ણય
ઉલ્લેખનીય છે કે, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જાન્યુઆરી ૨૦૨૫માં (January 2025) બીજી વખત રાષ્ટ્રપતિ પદના શપથ લીધા બાદ, પોતાના કાર્યકાળના પ્રથમ દિવસે જ આ વિવાદાસ્પદ આદેશ પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. આ કડક આદેશનો મુખ્ય હેતુ એવા બાળકોને જન્મસિદ્ધ નાગરિકતાથી વંચિત રાખવાનો હતો, જેમના માતા-પિતા અમેરિકામાં ગેરકાયદેસર રીતે (Illegal Immigrants) રહી રહ્યા છે અથવા માત્ર અસ્થાયી વિઝા (Temporary Visa) પર ત્યાં આવ્યા છે. ટ્રમ્પના આ ઈમિગ્રેશન એજન્ડાને (Immigration Agenda) રોકતા સુપ્રીમ કોર્ટે ૬-૩ ના બહુમતથી નીચલી અદાલતના સ્ટે ઓર્ડરને (Stay Order) યથાવત રાખ્યો છે.
શું હતો ટ્રમ્પ સરકારનો નવો નિયમ?
ટ્રમ્પ પ્રશાસન દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા આ નિયમ અનુસાર, અમેરિકામાં જન્મતા બાળકોને નાગરિકતા ત્યારે જ મળી શકે જો તેમના માતા-પિતામાંથી ઓછામાં ઓછું કોઈ એક અમેરિકન નાગરિક (US Citizen) હોય અથવા ત્યાંનું કાયમી નિવાસી એટલે કે ગ્રીન કાર્ડ હોલ્ડર (Green Card Holder) હોય. ટ્રમ્પ લાંબા સમયથી દલીલ કરી રહ્યા હતા કે વર્તમાન કાયદાના કારણે અમેરિકાની ઈમિગ્રેશન સિસ્ટમનો (Immigration System) દુરુપયોગ થઈ રહ્યો છે. બીજી તરફ, વિરોધીઓ અને માનવાધિકાર સંગઠનોનો આરોપ હતો કે ટ્રમ્પ સરકાર આવી ભેદભાવપૂર્ણ નીતિઓ અપનાવી રહી છે.
૧૪મા સુધારાના ‘સિટિઝનશિપ ક્લોઝ’ પર વિવાદ
આ સમગ્ર કાનૂની વિવાદ અમેરિકન બંધારણના ૧૪મા સુધારાના ‘નાગરિકતા ક્લોઝ’ (Citizenship Clause) પર આધારિત હતો. જેમાં સ્પષ્ટ લખ્યું છે કે, “યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં (United States) જન્મેલા અથવા પ્રાકૃતિક રીતે નાગરિક બનેલા અને તેના અધિકારક્ષેત્રને (Jurisdiction) આધીન તમામ વ્યક્તિઓ, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના નાગરિક છે.” છેલ્લા ૧૫૦ થી વધુ વર્ષોથી આ નિયમનો અર્થ એ જ કાઢવામાં આવ્યો છે કે માતા-પિતાની કાનૂની સ્થિતિ ગમે તે હોય, અમેરિકામાં જન્મ લેતાની સાથે જ બાળક ત્યાંનો નાગરિક બની જાય છે.
લાખો પરિવારો અને બાળકો પર પડત ગંભીર અસર
કાનૂની નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી હતી કે જો ટ્રમ્પનો આ આદેશ લાગુ થયો હોત, તો તેના ગંભીર સામાજિક પરિણામો આવ્યા હોત. એક અંદાજ મુજબ, દર વર્ષે અમેરિકામાં જન્મ લેતા આશરે ૨,૫૦,૦૦૦ (2,50,000) બાળકો પર આની સીધી અસર પડત. ન્યૂ હેમ્પશાયરમાં (New Hampshire) કેટલાક માતા-પિતા અને બાળકો વતી દાખલ કરવામાં આવેલા મુકદ્દમા બાદ આ કેસ સુપ્રીમ કોર્ટમાં પહોંચ્યો હતો, જ્યાં આખરે ટ્રમ્પ સરકારને મોટી નિષ્ફળતા સાંપડી છે.
