Post Office RD Scheme: ભારતમાં જ્યારે પણ સુરક્ષિત અને જોખમ મુક્ત રોકાણની વાત આવે છે, ત્યારે પોસ્ટ ઓફિસ (Post Office) ની નાની બચત યોજનાઓ આજે પણ દેશના કરોડો નાગરિકોની પહેલી પસંદ બની રહી છે. આવી જ એક લોકપ્રિય અને ભરોસાપાત્ર યોજના એટલે પોસ્ટ ઓફિસ રિકરિંગ ડિપોઝિટ (Recurring Deposit – RD). આ સ્કીમ નિયમિત બચત કરનારા લોકો માટે રોકાણનો એક શ્રેષ્ઠ અને વિશ્વસનીય વિકલ્પ સાબિત થઈ રહી છે. ભારત સરકાર (Government of India) દ્વારા સમર્થિત આ યોજનામાં રોકાણકારોને નિશ્ચિત વળતરની સાથે સાથે તેમની મૂડીની સંપૂર્ણ સુરક્ષા પણ મળે છે. નાણાકીય વર્ષ ૨0૨6 ના એપ્રિલ-જૂન (April-June 2026) ક્વાર્ટર એટલે કે ત્રિમાસિક ગાળા માટે સરકાર દ્વારા પોસ્ટ ઓફિસ રિકરિંગ ડિપોઝિટ (Post Office RD) પર વાર્ષિક 6.7% વ્યાજદર નક્કી કરવામાં આવ્યો છે, જે વ્યાજની ગણતરી ત્રિમાસિક ચક્રવૃદ્ધિ એટલે કે કમ્પાઉન્ડિંગ (Compounding) ના આધારે કરવામાં આવે છે.
શું છે પોસ્ટ ઓફિસ રિકરિંગ ડિપોઝિટ (RD) યોજના?
પોસ્ટ ઓફિસ રિકરિંગ ડિપોઝિટ (RD) એક એવી સરકારી નાની બચત યોજના છે જેમાં રોકાણકારોએ દર મહિને એક નક્કી કરેલી રકમ સળંગ પાંચ વર્ષ સુધી જમા કરાવવાની હોય છે. આ યોજનાની પાકતી મુદત એટલે કે મેચ્યોરિટી (Maturity) નો સમયગાળો 5 વર્ષ (5 Years) નો હોય છે. મુદત પૂરી થતાં જ રોકાણકારને તેમણે જમા કરેલી કુલ મુદ્દલ રકમની સાથે તેના પર મળતા વ્યાજનો સંયુક્ત લાભ એકસાથે ચૂકવવામાં આવે છે. આ યોજના ખાસ કરીને એવા મધ્યમ વર્ગના પરિવારો કે નોકરિયાત લોકો માટે અત્યંત ઉપયોગી છે જેઓ એકસાથે મોટી રકમનું રોકાણ કરી શકતા નથી, પરંતુ દર મહિને નાની નાની રકમ બચાવીને ભવિષ્ય માટે એક મોટું ફંડ (Fund) તૈયાર કરવા ઈચ્છે છે.
વ્યાજદર અને રોકાણ માટેની જરૂરી શરતો
વર્તમાન સમયમાં પોસ્ટ ઓફિસ રિકરિંગ ડિપોઝિટ (RD) પર 6.7 ટકા વાર્ષિક વ્યાજ આપવામાં આવી રહ્યું છે. આ સરકારી યોજનામાં રોકાણ શરૂ કરવા માટે કોઈ મોટા બજેટની જરૂર પડતી નથી. તમે માત્ર 100 રૂપિયા (Rs 100) ના લઘુત્તમ માસિક રોકાણથી પણ તમારું ખાતું ખોલાવી શકો છો. ત્યારબાદ, જો તમારે રોકાણ વધારવું હોય તો 10 રૂપિયાના ગુણાંકમાં ગમે તેટલી રકમ જમા કરાવી શકાય છે. આ સ્કીમની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તેમાં રોકાણ કરવાની કોઈ મહત્તમ મર્યાદા (Maximum Limit) નક્કી કરવામાં આવી નથી, એટલે કે તમે તમારી ઈચ્છા અને ક્ષમતા મુજબ ગમે તેટલી મોટી રકમ દર મહિને બચાવી શકો છો. આ ખાતું કોઈપણ વ્યક્તિ વ્યક્તિગત રીતે સિંગલ એકાઉન્ટ (Single Account) અથવા બે-ત્રણ વ્યક્તિઓ સાથે મળીને જોઈન્ટ એકાઉન્ટ (Joint Account) તરીકે પણ ખોલાવી શકે છે.
રોકાણ પર કેટલું વળતર મળશે? સમજો સંપૂર્ણ ગણિત
જો આપણે વર્તમાન 6.7% વ્યાજદરના આધારે વળતરનું ગણિત સમજીએ તો, જો કોઈ વ્યક્તિ આ યોજનામાં દર મહિને 1,000 રૂપિયા (Rs 1,000) નું રોકાણ કરે છે, તો 5વર્ષમાં તેનું કુલ રોકાણ 60,000 રૂપિયા થશે અને મેચ્યોરિટી પર તેને અંદાજે 71,365રૂપિયા મળશે. તે જ રીતે, જો તમે દર મહિને 5,000 રૂપિયા (Rs 5,000) જમા કરો છો, તો 5વર્ષમાં તમારી કુલ રોકાણ રકમ 3 લાખ રૂપિયા થશે અને પાકતી મુદતે તમને વ્યાજ સાથે આશરે 3.56 લાખ રૂપિયા (Rs 3.56 Lakh) નું મોટું ફંડ મળશે. આ ઉપરાંત, જે રોકાણકારો દર મહિને 10,000 રૂપિયા (Rs 10,000) ની મોટી બચત કરે છે, તેઓ 5વર્ષના અંતે અંદાજે 7.13 લાખ રૂપિયા (Rs 7.13 Lakh) નું મજબૂત ભંડોળ મેળવી શકે છે.
ટેક્સના નિયમો અને કયા રોકાણકારો માટે ફાયદાકારક?
ઘણા લોકોમાં એવી ખોટી માન્યતા હોય છે કે પોસ્ટ ઓફિસ રિકરિંગ ડિપોઝિટ (RD) માં રોકાણ કરવાથી ઈન્કમ ટેક્સ એક્ટની કલમ ૮0સી (Section 80C) હેઠળ કરમુક્તિનો લાભ મળે છે, પરંતુ વાસ્તવમાં આ યોજનામાં આવી કોઈ ટેક્સ છૂટ મળતી નથી. આ સ્કીમમાંથી મળતું વ્યાજ સંપૂર્ણપણે કરપાત્ર (Taxable) હોય છે અને રોકાણકારે પોતાના ઈન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (Income Tax Return – ITR) માં તેને અન્ય સ્રોતોમાંથી થતી આવક (Income from Other Sources) તરીકે દર્શાવવું પડે છે.
આ યોજના એવા રોકાણકારો માટે વરદાન સમાન છે જેઓ શેરબજારની અસ્થિરતા અને જોખમોથી દૂર રહીને પોતાના નાણાં સંપૂર્ણ સુરક્ષિત રાખવા માંગે છે. ગૃહિણીઓ, નાના વેપારીઓ, નોકરિયાત વર્ગ અને યુવા રોકાણકારો કે જેઓ નાની ઉંમરથી જ નિયમિત બચત કરવાની ટેવ પાડવા માંગે છે, તેમના માટે પોસ્ટ ઓફિસની આ યોજના ઉત્તમ અને જોખમ રહિત સાબિત થાય તેમ છે.
