US Citizenship Process: વિશ્વના સૌથી શક્તિશાળી દેશ અમેરિકા (America) માં વસવાટ કરવો અને ત્યાંની નાગરિકતા મેળવવી એ લાખો લોકોનું સપનું હોય છે. પરંતુ હવે આ સપનું પૂરું કરવા માટે ખિસ્સા વધુ હળવા કરવા પડશે. તાજેતરમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (United States) સરકારે નાગરિકતા મેળવવા માટેની સત્તાવાર ફીમાં મોટો વધારો કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. જો આ દરખાસ્તને આખરી મંજૂરી મળી જશે, તો અરજી ફી $760 થી સીધી વધીને $1330 થઈ જશે. જો કે, નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જે લોકોને અમેરિકા (America) ની નાગરિકતા લેવી જ છે, તેઓ ફી વધારા છતાં પણ અરજી કરશે જ. આ તાજેતરના સંદર્ભમાં, ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે અમેરિકા (America) માં નાગરિકતા કેવી રીતે મળે છે અને તેના કયા 8 મુખ્ય રસ્તાઓ છે.
- જન્મના આધારે આપોઆપ નાગરિકતા (Citizenship by Birth)
જો કોઈ બાળકનો જન્મ અમેરિકા (America) ની ધરતી કે તેના કોઈ અધિકારક્ષેત્ર વાળા વિસ્તારમાં થાય છે, તો તેને કાયદાકીય રીતે આપોઆપ ત્યાંની નાગરિકતા મળી જાય છે. બાળકને અસ્થાયી શરણ કે વિઝા દરમિયાન જન્મ મળ્યો હોય તો પણ આ નિયમ લાગુ પડે છે. જો કે, વિદેશી રાજદૂતો (Foreign Diplomats) ના બાળકો આ નિયમમાં અપવાદ ગણાય છે. - માતા-પિતાના અમેરિકન નાગરિક હોવાના આધારે (Citizenship through Parents)
જો કોઈ બાળકનો જન્મ અમેરિકા (America) ની બહાર એટલે કે વિદેશમાં થયો હોય, પરંતુ તેના માતા-પિતામાંથી કોઈ એક અથવા બંને જન્મથી કે કાયદેસર રીતે અમેરિકન નાગરિક હોય, તો બાળકને જન્મજાત નાગરિકતા મળી શકે છે. જો કે આમાં માતા-પિતાના અમેરિકામાં રહેવાના સમયગાળાની શરતો મહત્વની બને છે. - સગીર બાળકો માટે નાગરિકતા (Citizenship for Minor Children)
ઘણા કિસ્સાઓમાં એવું બને છે કે બાળકો વિદેશમાં જન્મ્યા હોય અને પાછળથી તેમના માતા-પિતા અમેરિકા (America) ના નાગરિક બને છે. આવા સમયે નિર્ધારિત શરતો, વયમર્યાદા અને કાયદેસરના વસવાટના આધારે સગીર બાળકોને નાગરિકતા (Citizenship) નું પ્રમાણપત્ર મળી જાય છે. - નેચરલાઈઝેશન પ્રક્રિયા (Naturalization Process)
આ અમેરિકામાં સ્થાયી થયેલા પ્રવાસીઓ માટે નાગરિકતા મેળવવાનો સૌથી લોકપ્રિય અને સામાન્ય રસ્તો છે. આ માટે અરજદાર પાસે ગ્રીન કાર્ડ (Green Card) હોવું અનિવાર્ય છે. ગ્રીન કાર્ડ મળ્યા બાદ નિશ્ચિત વર્ષો સુધી અમેરિકા (America) માં વસવાટ, સારો નૈતિક ચારિત્ર્ય રેકોર્ડ, પ્રાથમિક અંગ્રેજી ભાષાનું જ્ઞાન અને નાગરિકતાની સિવિક ટેસ્ટ (Civics Test) પાસ કર્યા બાદ અંતે શપથ ગ્રહણ સાથે નાગરિકતા મળે છે. - લગ્ન સંબંધના માધ્યમથી (Citizenship through Marriage)
અમેરિકન નાગરિક સાથે લગ્ન કરવાથી સીધી નાગરિકતા નથી મળતી, પરંતુ તેનાથી ગ્રીન કાર્ડ (Green Card) મેળવવાની અને ત્યારબાદ નાગરિક બનવાની પ્રક્રિયા ઘણી ઝડપી બની જાય છે. છેતરપિંડી રોકવા માટે યુએસ (US) વહીવટીતંત્ર લગ્નની કાયદેસરતાની ઝીણવટભરી તપાસ કરે છે. - સૈન્ય સેવાના આધારે નાગરિકતા (Citizenship through Military Service)
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (United States) ની સેનામાં શાંતિકાળ દરમિયાન અથવા યુદ્ધ કે કટોકટીના સમયે માન્ય સેવા આપનારા વિદેશી પ્રવાસી સૈનિકોને વિશેષ નિયમો અને સરળ શરતો હેઠળ નાગરિકતા મેળવવાની ઉત્તમ તક આપવામાં આવે છે. - વિદેશથી દત્તક લીધેલા બાળકો (Citizenship for Adopted Children)
જો કોઈ અમેરિકન નાગરિક દંપતી વિદેશમાંથી કોઈ બાળકને કાયદેસર રીતે દત્તક લે છે, તો તે બાળક જરૂરી ઇમિગ્રેશન પ્રક્રિયા અને કાયદાકીય તપાસ પૂર્ણ કર્યા બાદ અમેરિકા (America) નું નાગરિક બની શકે છે. - ઐતિહાસિક અથવા વિશેષ કાયદા અંતર્ગત (Historical or Special Laws)
કેટલાક અત્યંત દુર્લભ કિસ્સાઓમાં, જૂના સરકારી નિયમો, ભૂતકાળના વિશેષ કાયદાઓ અથવા ચોક્કસ સમયગાળાની ખાસ નોંધણી પ્રક્રિયા (Registration) ના આધારે પણ લોકોને નાગરિકતાનો લાભ મળતો હોય છે.
જરૂરી દસ્તાવેજો અને બેવડી નાગરિકતાનો નિયમ
નાગરિકતા મેળવવા માટે ઓળખપત્ર, જન્મ પ્રમાણપત્ર, ગ્રીન કાર્ડ (Green Card), રહેઠાણના પુરાવા અને પોલીસ વેરિફિકેશન જેવા દસ્તાવેજો જરૂરી છે. અમેરિકા બેવડી નાગરિકતા (Dual Citizenship) ની મંજૂરી આપે છે, પરંતુ ભારત (India) નો કાયદો અલગ છે. જો કોઈ ભારતીય નાગરિક સ્વેચ્છાએ અમેરિકા (America) ની નાગરિકતા સ્વીકારે છે, તો તેની ભારતીય નાગરિકતા આપોઆપ સમાપ્ત થઈ જાય છે.
