Repo Rate India: ભારતીય રિઝર્વ બેંકે (Reserve Bank of India – RBI) શુક્રવારે મળેલી મોનેટરી પોલિસી કમિટીની બેઠકમાં રેપો રેટ (Repo Rate) 5.25 ટકા પર સ્થિર રાખવાનો મોટો નિર્ણય કર્યો છે. કેન્દ્રીય બેંકે વ્યાજ દરોમાં કોઈ ફેરફાર કર્યો નથી અને પોતાનું વલણ ન્યુટ્રલ (Neutral) રાખ્યું છે. આ વખતની પોલિસીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતીય અર્થતંત્રમાં વિદેશી મૂડીરોકાણને પ્રોત્સાહન આપવાનો અને રૂપિયાને મજબૂતી પ્રદાન કરવાનો છે. આ માટે આરબીઆઈએ (RBI) વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (Foreign Institutional Investors – FIIs) માટે કેપિટલ ગેઈન ટેક્સ નાબૂદ કરવાની સાથે સાત મોટા ઐતિહાસિક નિર્ણયો લીધા છે.
FIIs માટે કેપિટલ ગેઈન ટેક્સ નાબૂદ અને લોન્ગ ટર્મ બોન્ડ્સ માટે FAR નો વ્યાપ વધાર્યો
દેશમાં વિદેશી ભંડોળ આકર્ષવા માટે 1 એપ્રિલ 2026થી સરકારી જામીનગીરીઓ (Government Securities – G-Secs) માં રોકાણ કરતા FIIs માટે લોન્ગ-ટર્મ કેપિટલ ગેઈન્સ ટેક્સ (Long-Term Capital Gains Tax) સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવામાં આવ્યો છે. અગાઉ વિદેશી રોકાણકારોએ 12 મહિનાથી વધુ સમય માટે રાખેલા લિસ્ટેડ શેરો અને બોન્ડ્સ પર 12.5 ટકા ટેક્સ ચૂકવવો પડતો હતો. આ ઉપરાંત, આરબીઆઈએ (RBI) 15-વર્ષ, 30-વર્ષ અને 40-વર્ષની નવી સરકારી જામીનગીરીઓ માટે ફુલ્લી એક્સેસિબલ રૂટ (Fully Accessible Route – FAR) નો વ્યાપ વધાર્યો છે, જેથી વિદેશી રોકાણકારોને લાંબા ગાળાના ભારતીય સરકારી બોન્ડ્સમાં રોકાણ કરવાની વધુ તક મળશે.
FPI માટે મર્યાદા નાબૂદી અને એનઆરઆઈ રોકાણકારોને મોટી છૂટછાટ
સેન્ટ્રલ બેંકે જનરલ રૂટ (General Route) હેઠળ વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (Foreign Portfolio Investors – FPI) માટેની કન્સન્ટ્રેશન લિમિટ (Concentration Limit) હટાવી દીધી છે. આનાથી વિદેશી રોકાણકારો કોઈપણ વધારાના નિયંત્રણો વિના ભારતીય ડેટ માર્કેટમાં રોકાણ કરી શકશે. બીજી તરફ, સેબી (Securities and Exchange Board of India – SEBI) રજીસ્ટ્રેશન વગર લિસ્ટેડ ઈક્વિટીમાં રોકાણ કરવા માટે બિન-નિવાસી ભારતીય (Non-Resident Indian – NRI) અને ઓવરસીઝ સિટીઝન ઓફ ઈન્ડિયા (Overseas Citizen of India – OCI) માટે ઈક્વિટી રોકાણ મર્યાદા વધારી દેવામાં આવી છે. આ નિર્ણયથી વિદેશમાં વસતા ભારતીયો ભારતીય શેરબજારમાં મોટી માત્રામાં નાણાં રોકી શકશે.
જાહેર ક્ષેત્રની કંપનીઓ અને બેંકો માટે કરન્સી પ્રોત્સાહનો લંબાવવામાં આવ્યા
જાહેર ક્ષેત્રની કંપનીઓ (Public Sector Undertakings – PSUs) દ્વારા લેવામાં આવતી એક્સટર્નલ કોમર્શિયલ બોરોઇંગ (External Commercial Borrowings – ECB) માટેની કન્સેશનલ ફોરેક્સ સ્વેપ વિન્ડો (Forex Swap Window) ની મુદત 30 સપ્ટેમ્બર 20运行26 સુધી લંબાવી દેવામાં આવી છે. આ સાથે જ, બેંકો માટે 3 થી 5 વર્ષની મુદતવાળી એફસીએનઆર-બી (Foreign Currency Non-Resident – FCNR (B)) ડિપોઝિટ એકત્રિત કરવા માટેની હેજિંગ કોસ્ટ સપોર્ટ (Hedging Cost Support) પણ 30 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધી વધારી દેવામાં આવી છે. આ સુવિધાથી બેંકિંગ સિસ્ટમમાં વિદેશી ચલણનો પ્રવાહ ઝડપથી વધશે.
નિકાસ કમાણી દેશમાં પરત લાવવાની સમયમર્યાદા ઘટી
આરબીઆઈએ (RBI) નિકાસકારો (Exporters) માટેના નિયમો વધુ કડક બનાવ્યા છે. હવે નિકાસથી થતી કમાણી ભારત પરત લાવવાની સમયમર્યાદા 15 મહિનાથી ઘટાડીને 9 મહિના (9 Months) કરી દેવામાં આવી છે. આ નિર્ણયથી દેશમાં વિદેશી હૂંડિયામણની આવક ઝડપી બનશે, જોકે તેનાથી નિકાસકારોની નાણાકીય લવચીકતા (Flexibility) થોડી ઓછી થઈ શકે છે.
